Τα ανθρώπινα δικαιώματα σε κρίση

κεντρική φωτό:

Έναρξη των εργασιών του τριήμερου συνεδρίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα που διοργανώνει η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων

ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ / EUROKINISS

Αντα Ψαρρά

Με την καίρια επισήμανση για το ότι συγκεκριμένο Συνέδριο καθυστέρησε πολλά χρόνια, ο πρόεδρος της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων κήρυξε την έναρξη του τριήμερου συνεδρίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

Στην αίθουσα βρισκόταν και η Πρόεδρος της Δημοκρατίας υπό την αιγίδα της οποίας διοργανώθηκε το Συνέδριο.

Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι για μας τους δικαστικούς «η ψυχή της κάθε νομικής διάταξης που εφαρμόζουμε». Η τοποθέτηση του Χριστόφορου Σεβαστίδη ήταν ένας πραγματικός ύμνος στη δικαιοσύνη. Με αναφορές στους αείμνηστους καθηγητές Μάνεση και Μανωλεδάκη ο πρόεδρος της ΕνΔΕ ξεκίνησε λέγοντας ότι «Νομικός ο οποίος δεν γνωρίζει, δεν μελετά, δεν ενδιαφέρεται για τα ανθρώπινα δικαιώματα, δεν ερευνά αν στην κάθε μεμονωμένη περίπτωση υπάρχει κάποια υποψία παραβίασή τους ή θεωρεί περιττή ευρωπαϊκή πολυτέλεια την ενασχόληση με αυτά, ότι πρόκειται για κάτι ξένο με την ελληνική κουλτούρα, εκφράζει μια εντελώς αντιδραστική αντίληψη».

Mίλησε για τη διαρκή ανάγκη του αγώνα για τα ανθρώπινα δικαιώματα και για το ρόλο των δικαστικών λειτουργών ειδικά όταν αυτά συρρικνώνονται και προσβάλλονται από την κάθε εκτελεστική εξουσία. Με πολλά παραδείγματα ωμων παραβιάσεων σε χώρες της ανατολής και της δύσης πέρασε από την αφήγηση της ιστορικής εξέλιξης των δικαιωμάτων στις συνθήκες στις οποίες δεσμεύτηκαν στον πορεία τα κράτη και ειδικά η Ευρώπη με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Ε.Σ.Δ.Α.) που υπογράφηκε μετά τον Β Παγκόσμιο πόλεμο ως διεθνής συνθήκη και ενσωματώθηκε στο εσωτερικό δίκαιο των κρατών και μάλιστα με υπερνομοθετική ισχύ.

Με αναφορές στις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες και τους συσχετισμούς που συχνά περιορίζουν και συρρικνώνουν τα δικαιώματα των πολιτών μίλησε για τα όρια που οφείλουν να τηρούνται από τους νομοθέτες εκθέτοντας μια σειρά από ζοφερά παραδείγματα όπως: «Η σύμμαχός μας, Πολωνία, έθεσε από τον Ιανουάριο σε ισχύ την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου να απαγορεύσει το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση, μια εξέλιξη που μας γυρίζει πολλές δεκαετίες πίσω σε περιόδους σκοταδισμού και προκαταλήψεων όταν δεν θεωρούνταν δικαίωμα της γυναίκας ο αυτοκαθορισμός της». «Πως αναγνωρίζεται το ανθρώπινο δικαίωμα του ασύλου στη Δανία στη χώρα που κρίνει πως οι Σύριοι πρόσφυγες πρέπει να επιστρέψουν στην πατρίδα τους γιατί ορισμένες περιοχές της χώρας είναι ασφαλείς παρά τις αντιδράσεις της Διεθνούς Αμνηστίας και την έκθεση του ΟΗΕ που αναφέρει ότι δεκάδες χιλιάδες Σύριοι που τέθηκαν υπό κράτηση κατά την διάρκεια του εμφυλίου, έχουν εξαφανιστεί;».

Η ομιλία του προέδρου άγγιξε κάθε συνιστώσα του ζωντανού οργανισμού που αποτελεί τον κορμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων με αναφορές στις δύσκολες συνθήκες που βιώνουν οι πολίτες όλων των χωρών αλλά και της Ελλάδας την περίοδο της οικονομικής κρίσης και την πανδημίας. Άλλωστε και η θεματικές του Συνεδρίου αποτυπώνουν τα σημαντικά και ουσιώδη δικαιώματα που ενώ προστατεύονται και από το Σύνταγμα και από τις Διεθνείς Συμβάσεις τόσο συχνά παραβιάζονται. «Αποτελεί τελικά η διεθνής και συνταγματική αναγνώριση των θεμελιωδών δικαιωμάτων ένα ευχολόγιο ή όπως ειπώθηκε από κάποιον αμερικανό εκπρόσωπο στα Ηνωμένα Έθνη, είναι απλά ένα «γράμμα στον Άη Βασίλη;» αναρωτήθηκε ο κ. Σεβαστίδης και συμπλήρωσε δανειζόμενος τα λόγια του Β. Τσεβρένη: ««Όσο υπάρχει ενεργός δικαστική εξουσία, τόσο η ιδέα της αξιοπρέπειας όσο και η προσέγγιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων γενικότερα προσλαμβάνουν ρόλο γενικών αρχών του δικαίου οι οποίες διαφέρουν από τους ενσωματωμένους στο θετικό δίκαιο κανόνες» . Έκλεισε το χαιρετισμό του με τις ευχαριστίες της ΕνΔε για την παρουσία της ΠτΔ και τόσων εκλεκτών εκπροσώπων του νομικού κόσμου.

-Η Κατερίνα Σακελλαροπούλου ως ΠτΔ και φυσικά ως πρώην δικαστής στο δικό της χαιρετισμό που ακολούθησε υπογράμμισε τη χαρά της που βρέθηκε ανάμεσα σε συναδέλφους και φίλους δίνοντας συγχαρητήρια στην ΕνΔΕ για την πρωτοβουλία.

« Διανύουμε την εποχή των προκλήσεων που αμφισβητούν τον τρόπο ζωής μας τις αξίες και τα ιδανικά που μέχρι πρότινος ήταν δεδομένα. Η οικονομική και η προσφυγική και μεταναστευτική κρίση, η πανδημία, η κλιματική αλλαγή, αλλά και η άνοδος του λαϊκισμού, συγκροτούν μια επισφαλή συνθήκη για τα δικαιώματα και τα κεκτημένα μας.

Στις κρίσεις, ο εθνικός δικαστής βρίσκεται αντιμέτωπος με κομβικά ζητήματα προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως συνέβη κατεξοχήν την περίοδο της πανδημίας, με τα περιοριστικά μέτρα που έλαβε ο νομοθέτης και η διοίκηση, προκειμένου να διαφυλάξει την ανθρώπινη ζωή και τη δημόσια υγεία. Στις υποθέσεις αυτές, αναδεικνύεται και μεταλλάσσεται ο ρόλος του δικαστή, ο οποίος αναλαμβάνει όλο και μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης στη διαχείριση εξαιρετικών καταστάσεων. Παράλληλα, εντείνονται και οι προσδοκίες των πολιτών από τη δικαιοσύνη.

Στο φιλελεύθερο και δημοκρατικό μας πολίτευμα, η προστασία των δικαιωμάτων είναι μια από τις βασικές αποστολές του δικαστή. Η ανεξάρτητη και αμερόληπτη δικαιοσύνη αποτελεί πυλώνα του Κράτους Δικαίου, τη μείζονα θεσμική εγγύηση επίλυσης των διαφορών μας και αποτροπής της αυθαιρεσίας της εξουσίας. Η υπεροχή του Συντάγματος δεν έχει μόνο τυπική εμβέλεια. Αποτυπώνει, ουσιαστικά και συμβολικά, τη θεμελιακή συναίνεσή μας στην κατοχύρωση και ισχύ των δικαιωμάτων μας.

Κατά την εκτέλεση του καθήκοντός του, ο δικαστής διαθέτει μια σειρά από μεθοδολογικά και δογματικά εργαλεία, με σημαντικότερο, όπως αποδεικνύεται στις μέρες μας, την αρχή της αναλογικότητας».

Η ΠτΔ τόνισε την ανάγκη προσοχής διότι στις συνθήκες που ζούμε « ενυπάρχει ο κίνδυνος η δικαστική λειτουργία να αυτοαναγορευθεί σε τελικό αποφασιστικό όργανο και συνδιαμορφωτή των πολιτικών αποφάσεων. Δεν εμπίπτει, όμως, στις αρμοδιότητες του δικαστή να ασκεί πολιτική. Πρέπει να αποστασιοποιείται από τις καθαρά προσωπικές του αντιλήψεις και πεποιθήσεις και να επιδεικνύει ήθος και δικαστική αυτοδέσμευση. Ο σεβασμός στη διάκριση των λειτουργιών, όπως και η δικαστική ενσυναίσθηση, επιβάλλουν, ταυτόχρονα με την προστασία των δικαιωμάτων, την αναγνώριση της διακριτικής ευχέρειας της πολιτικής εξουσίας». Εκλεισε την ομιλία της λέγοντας: «Ο σεβασμός των δικαιωμάτων δεν είναι, ωστόσο, το μοναδικό στοίχημα για τον δικαστή. Η ίδια η μεταρρύθμιση της δικαιοσύνης, στην κατεύθυνση της ταχύτερης και αποτελεσματικότερης απονομής της, συνιστά την πλέον κρίσιμη παράμετρο για την ικανοποίηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος των πολιτών, του δικαιώματος δικαστικής προστασίας, καθώς και τον βασικό δείκτη της ποιότητας του νομικού μας πολιτισμού. Η επίτευξη αυτού του στόχου δεν έγκειται αποκλειστικά στην πολιτική βούληση, αλλά και στην οικειοποίησή του και προώθηση από όλους όσους υπηρετούν το δίκαιο».

Ο υπουργός Δικαιοσύνης Κώστας Τσιάρας μίλησε στη συνέχεια ξεκινώντας με την μακρά και μη ομαλή ιστορία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους Δικαίου. Αναφέρθηκε στο ανθρώπινο δικαίωμα της ατομικής ιδιοκτησίας και στον διαρκώς διευρούμενο κύκλο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μίλησε για την οικονομική κρίση αλλά και την υγειονομική που «οδήγησε αναγκαστικά στον περιορισμό δικαιωμάτων προκειμένου να προστατευτεί το υπέρτατο αγαθό την ανθρώπινης ζωής. Τόνισε ότι παρά την κατοχύρωσή τους η διαρκής εξελικτική πορεία των δικαιωμάτων συνεχίζεται. Τόνισε την ανάγκη ιεράρχησης των δικαιωμάτων για την προστασία τους και την αναγκαστική επιβολή περιορισμών από την τρομοκρατία από την ασυδοσία του κυβερνοχώρου, από τη διασπορά ψευδών ειδήσεων στο δικαίωμα έγκυρης ενημέρωσης κλπ. Παρά την κατοχύρωση των δικαιωμάτων στον πλανήτη η κατάσταση είναι ζοφερή και η επιστημονική κοινότητα θα πρέπει να ξανατοποθετηθεί στο πώς διαμορφώνονται τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ζήτησε τέλος ένα ειλικρινή διάλογο για τις μεταρρυθμίσεις που επιβάλλεται να γίνουν. Οι πράξεις του υπουργού μάλλον όμως δεν αποδεικνύουν δυστυχώς του λόγου του το αληθές.

Στη συνέχεια μίλησαν οι εκπρόσωποι των ανωτάτων δικαστηρίων της χώρας και οι εκπρόσωποι όλων των κομμάτων πλην του ΚΙΝΑΛ που βρίσκεται σε περίοδο πένθους για την απώλεια της προέδρου του Φώφης Γεννηματά.

Στη συνέχεια ο κ. Σεβαστίδης κήρυξε την έναρξη των θεματικών με την πρώτη θεματική να είναι το περιβάλλον ενώ σήμερα γίνονται οι θεματικές για την ελευθερία συναθροίσεων, την ελευθερία έκφρασης, τα εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα και την ίση μεταχείριση. Αύριο οι θεματικές για τα δικαιώματα κρατουμένων, τα δικαιώματα προσφύγων και το δικαίωμα στη Δίκαια Δίκη. Ολες τις εισηγήσεις στις οποίες συμμετέχει και ένας δικαστικός λειτουργός, ακολουθεί πάντα χρόνος διαλόγου και συζήτησης ενώ το Συνέδριο διεξάγεται και διαδικτυακά. Θα έχει μεγάλο ενδιαφέρον αν έστω κάποια από τα συμπεράσματα του τριήμερου γίνουν αντιληπτά από τους εκπροσώπους της δικαιοσύνης αλλά κυρίως αν θα εισακουστούν από την εκτελεστική εξουσία που το τελευταίο διάστημα ασχολείται με τη συρρίκνωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και το στιγματισμό όλων όσων τα υπερασπίζονται και τα διεκδικούν.

-Μπορείτε να παρακολουθήσετε το Συνέδριο στο www.ende.gr και στο https://www.youtube.com/watch?v=ON95kaddQEw  

efsyn.gr

 

Categories